Quay lưng với năng lượng Nga, nước ứng viên EU đang nợ Gazprom hơn 700 triệu USD phải trả thêm 330 triệu USD tiền khí đốt vì mua từ châu Âu với giá cao hơn 40%

Moldova đã trả cao hơn khoảng 330 triệu USD tiền khí đốt trong 2,5 năm qua sau khi cắt quan hệ với Gazprom và chuyển sang mua khí đốt từ Liên minh châu Âu (EU) với mức giá cao hơn khoảng 40%, theo cựu Tổng thống Moldova Igor Dodon.

Ông Dodon, hiện là lãnh đạo Đảng Xã hội chủ nghĩa Moldova – đảng đối lập lớn nhất nước này, đưa ra nhận định trên trong một bài đăng trên Telegram, kèm các bảng tính toán.

“Moldova mua khí đốt với mức giá cao hơn khoảng 40% so với công thức đã được 2 bên thống nhất và ký kết vào mùa thu năm 2021 theo thỏa thuận với Gazprom. Điều này khiến đất nước phải thanh toán thêm khoảng 330 triệu USD chỉ trong 2,5 năm qua”, ông Dodon nói.

Theo ông, nếu Chisinau không chấm dứt hợp đồng với Gazprom vào cuối năm 2022, lợi ích cộng dồn từ công thức giá của Gazprom trong giai đoạn 2022-2026 có thể lên tới khoảng 745 triệu USD.

Ông Dodon cho rằng dù từ bỏ các thỏa thuận lâu dài với Gazprom, Moldova vẫn không đạt được mức giá thuận lợi khi mua khí đốt từ châu Âu.

“Trong giai đoạn được xem xét, công thức giá với Gazprom sẽ cho mức giá trung bình thấp hơn khoảng 15% so với giá trung bình tại châu Âu. Tuy nhiên, sau khi từ bỏ Gazprom, Moldova cũng không thể duy trì việc mua khí đốt với mức giá ngang mức trung bình của châu Âu”, ông nói.

Theo ông Dodon, trong nhiều quý, giá mua thực tế thậm chí cao hơn cả mức tính theo công thức của Gazprom lẫn giá tham chiếu tại châu Âu.

Ông cho biết doanh nghiệp khí đốt quốc doanh Energocom của Moldova thừa nhận không thể công khai đầy đủ các điều khoản hợp đồng và từng giao dịch do các điều khoản bảo mật.“An ninh năng lượng dựa trên việc có nhiều nguồn cung và lựa chọn, chứ không phải từ bỏ một lựa chọn có lợi để mua cùng một nguồn tài nguyên với chi phí cao hơn thông qua các thỏa thuận thiếu minh bạch”, ông Dodon nhấn mạnh.

Theo cựu Tổng thống Moldova, thỏa thuận với Gazprom từng giúp nước này tránh được những cú sốc giá mà Moldova đang phải đối mặt.

Moldova đã trải qua nhiều đợt biến động năng lượng trong những năm gần đây, trong bối cảnh chính phủ của Tổng thống Maia Sandu thúc đẩy việc giảm phụ thuộc vào Nga.

Năm 2021, giá khí đốt tại Moldova tăng gấp 7 lần, đẩy lạm phát hằng năm vượt 30% và châm ngòi cho các cuộc biểu tình trên diện rộng. Chính phủ sau đó tuyên bố đã chấm dứt sự phụ thuộc vào Gazprom và bắt đầu hạn chế công khai giá mua khí đốt.

Gazprom ngừng cung cấp khí đốt cho Moldova vào tháng 1/2025 sau khi Ukraine dừng hoạt động trung chuyển khí đốt qua lãnh thổ nước này và Chisinau từ chối thanh toán khoản nợ tiền khí đốt.

Theo sổ sách của liên doanh Nga-Moldova Moldovagaz, khoản nợ này được ước tính khoảng 709 triệu USD, trong khi Kiểm toán Moldova đưa ra con số khoảng 500 triệu USD.