Mô He’ritage – Viết lại câu chuyện di sản

Vi mô

“Kiến trúc là một tiểu vũ trụ”

Khái niệm về “nơi chốn” và “cái tôi” trong kiến trúc đã trở thành chủ đề của kiến trúc đương đại trong nhiều thập kỷ qua. MÔ he’ritage không phô trương, không biến kiến trúc thành dấu ấn phô diễn theo thời gian. Nó đơn giản, gần gũi và nhẹ nhàng như ký ức tuổi thơ trong trẻo và đầy cảm xúc. Là một phần trong chuỗi các dự án villa nghỉ dưỡng và homestay nhỏ, “MÔ” bắt nguồn là từ “đâu” trong tiếng địa phương miền Trung, đồng thời cũng là lời mời thân thiện của người bản địa.

Nằm trên vùng đất hai vua phía Tây Hà Nội (Sơn Tây hay xứ Đoài), dự án là điểm kết nối trong chuỗi di tích và cảnh quan như đền Và, làng cổ Đường Lâm, núi Ba Vì. Dự án mang chủ đề “viết lại câu chuyện di sản”, nơi tác giả chuyển hóa các giá trị di sản hữu hình và vô hình của xứ Đoài thành một công trình đương đại.

Không gian của tâm trí

Đường Lâm nổi tiếng với đá ong, nhà truyền thống Bắc Bộ và cấu trúc làng cổ “cây đa – bến nước – sân đình”. Những người thuộc thế hệ trước của xứ Đoài có thể nhắm mắt mà vẫn hình dung được vẻ mát lạnh, thô ráp của đá ong, mùi gỗ cũ từ cột, kèo, xà… Tại MÔ he’ritage, người sử dụng chỉ cần để tâm trí trôi theo từng góc nhỏ, từng vật liệu… sẽ chợt nhận ra kiến trúc cũ vẫn hiện hữu: Đẹp, nguyên vẹn, hiện đại và vẫn rất tiện nghi.

Mảnh ghép di sản

Nghệ thuật sắp đặt thường được xem là một phần của kiến trúc đương đại – Tái sử dụng cũng là một khái niệm quen thuộc trong kiến trúc bền vững. MÔ he’ritage không đặt tên cho kỹ thuật của mình, tác giả muốn giữ nó như một bản sắc riêng, một cái tôi độc nhất. Không gian tại đây giống như một triển lãm ký ức kiến trúc, nơi di sản được tái hiện mới mẻ thông qua bảo tồn, kể chuyện và tái sinh. Các “mảnh ghép di sản” gợi nhớ ký ức, truyền tải “tinh thần văn hóa”, giúp di sản hữu hình và vô hình cùng tồn tại trong không gian. Các cấu kiện gỗ có giá trị di sản được tái sử dụng gần gũi như một chiếc ghế, một góc ngồi nhỏ trong nhà. Câu chuyện di sản được kể một cách giản dị, chân thực.

Ngũ hành và dòng chảy năng lượng

Kiến trúc truyền thống Việt Nam vốn hài hòa với tự nhiên, ngũ hành trong phong thủy hòa nhập vào “tiểu vũ trụ” con người một cách tự nhiên. Theo quan niệm “trở về vòng tròn nguyên bản”, ngôi nhà là nơi con người quây quần quanh bếp lửa – ăn uống, sưởi ấm, giao tiếp – nơi hình thành sự sẻ chia và bảo bọc. Bếp lửa không chỉ là công năng mà là trái tim của ngôi nhà – trung tâm của sự sống, ký ức và kết nối.

Hỏa (Bếp):

Là trục của “vũ trụ” trong văn hóa phương Đông, nơi mọi không gian xoay quanh. Bếp lửa vừa linh thiêng vừa gần gũi, mang mùi khói củi, sự ấm áp, tiếng cười trẻ nhỏ… gợi ký ức tuổi thơ và năng lượng dương tích cực.

Thủy (Nước):

Bể nước nhỏ vừa đủ, an toàn như vòng tay mẹ, kết nối với ao làng, hồ lớn hay sông Hồng từ góc nhìn trên cao. Nhỏ nhưng đủ để tạo sự cân bằng âm dịu.

Mộc (Gỗ):

Cột và kết cấu gỗ – yếu tố quyết định tuổi thọ nhà truyền thống – được tái sử dụng từ nhà cũ hư hỏng. Mang năng lượng dương nhẹ, kết hợp với cây xanh tạo nên các lớp không gian và hành lang tự nhiên.

Kim (Kim loại):

Thép, mái tôn và các vật liệu kim loại là thành phần không thể thiếu của kiến trúc hiện đại, giúp tăng độ bền. Mái tôn được xử lý màu bản địa và cấu tạo hai lớp để đảm bảo thẩm mỹ, tiết kiệm năng lượng và tối ưu chi phí. Âm thanh mưa, gió, côn trùng qua mái tôn giúp không gian hòa vào thiên nhiên. Kim mang năng lượng trung tính, cân bằng âm dương.

Thổ (Đất):

Tường đất truyền thống với màu sắc hiện đại, bản địa tạo nên không gian ấm cúng, cách âm, cách nhiệt tốt. Đây là kỹ thuật đặc trưng của tác giả, giúp công trình có vi khí hậu tự nhiên, làm mát thụ động và hướng tới kiến trúc xanh bền vững.

(Bài đăng trên Tạp chí Kiến trúc số 04-2026)

Ghi chú:

Tên Sơn Tây xuất hiện từ năm 1469 dưới thời Lê. Hiện là một phường của Hà Nội, thuộc vùng xứ Đoài (phía Tây Hà Nội), nơi có làng cổ Đường Lâm.