Cách giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu kiểm soát hiệu quả tài chính

Đại diện Techcombank cho biết, để kiểm soát hiệu quả tài chính, doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nhìn bài toán ngoại tệ trên toàn bộ hành trình giao dịch, thay vì tập trung vào tỷ giá tại thời điểm mua bán.

Ông Ngô Anh Tuấn, Giám đốc Cao cấp Phát triển Giải pháp Thanh toán & CASA Techcombank, cho rằng quản trị tỷ giá không đồng nghĩa với việc tìm thời điểm mua ngoại tệ rẻ nhất.

“Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, điều quan trọng hơn là xác định được mức chi phí có thể chấp nhận để bảo vệ biên lợi nhuận của đơn hàng. Doanh nghiệp vì vậy cần nhìn đồng thời tỷ giá, thời điểm thanh toán, dòng tiền và chi phí vốn trong toàn bộ chu kỳ kinh doanh”, ông Tuấn nói.

Lý giải điều này, ông Tuấn cho biết một giao dịch xuất nhập khẩu thường kéo dài từ thời điểm ký hợp đồng đến khi hoàn tất thanh toán. Trong khoảng thời gian đó, biến động tỷ giá, số lần chuyển đổi ngoại tệ và tốc độ xử lý giao dịch đều có thể làm thay đổi chi phí thực tế của doanh nghiệp.

Một hợp đồng được tính toán có lãi khi ký kết vì vậy chưa chắc giữ nguyên mức lợi nhuận khi hoàn tất. Đơn cử, với khoản thanh toán trị giá một triệu CNY, nếu đồng tiền này tăng giá 1% so với VND kể từ thời điểm doanh nghiệp chốt đơn hàng, số tiền VND cần để thanh toán cũng tăng tương ứng khoảng 1%. Với doanh nghiệp có biên lợi nhuận chỉ vài phần trăm, mức chênh lệch này có thể ảnh hưởng đáng kể đến hiệu quả đơn hàng.

Ngoài biến động tỷ giá, số lần chuyển đổi ngoại tệ cũng tác động đến chi phí. Chẳng hạn, nếu hợp đồng với đối tác Trung Quốc được định giá bằng CNY nhưng doanh nghiệp phải dùng VND mua USD, sau đó đổi USD sang CNY để thanh toán, giao dịch sẽ chịu chênh lệch mua – bán ở hai lần chuyển đổi, đồng thời phụ thuộc vào biến động của các cặp tỷ giá VND/USD và USD/CNY.

Nếu phù hợp với hợp đồng và quy định hiện hành, việc thanh toán trực tiếp bằng CNY có thể giúp doanh nghiệp giảm một bước chuyển đổi ngoại tệ, từ đó hạn chế số cặp tỷ giá phải theo dõi và đơn giản hóa việc quản trị chi phí.

Thời gian xử lý cũng là một phần của bài toán tài chính. Nếu khoản thanh toán hoặc xác nhận bị chậm, đối tác có thể trì hoãn giao hàng, xuất kho hoặc hoàn tất chứng từ. Với doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên vật liệu nhập khẩu, vài ngày chậm trễ có thể tác động đến tiến độ sản xuất, giao hàng và các cam kết với khách hàng.

Doanh nghiệp cũng có thể bỏ lỡ chiết khấu thanh toán sớm hoặc đúng hạn. Vì vậy, theo Techcombank, hiệu quả của một giao dịch cần được nhìn tổng thể từ tỷ giá, phí thanh toán, số lần chuyển đổi đến thời gian xử lý và tác động lên dòng tiền.

Ba vấn đề SME nên cân nhắc

Đại diện Techcombank nhận định, với doanh nghiệp lớn, rủi ro tỷ giá thường được quản trị thông qua các công cụ và quy trình tài chính chuyên biệt. Trong khi đó, với SME, bài toán thực tế hơn là lựa chọn đồng tiền giao dịch, thời điểm mua ngoại tệ và cách kiểm soát tổng chi phí của một thương vụ.

Chính vì vậy, để chủ động hơn trong quản trị chi phí và rủi ro tỷ giá, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ ba câu hỏi. Thứ nhất, giao dịch có thể thực hiện trực tiếp bằng đồng tiền thanh toán hay không? Nếu phù hợp với quy định liên quan, giảm số lớp chuyển đổi ngoại tệ có thể giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí và đơn giản hóa việc theo dõi dòng tiền.

Thứ hai, doanh nghiệp nên mua ngoại tệ khi nào và có cần chủ động quản trị rủi ro tỷ giá hay không? Lập kế hoạch nhu cầu ngoại tệ giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng phải mua gấp. Với các khoản phải thu, phải trả bằng ngoại tệ đã xác định tương đối rõ về giá trị và thời điểm, doanh nghiệp có thể cân nhắc các giải pháp quản trị tỷ giá phù hợp. Mục tiêu không nhất thiết là dự báo đúng thời điểm tỷ giá tốt nhất, mà là chủ động xác định chi phí, qua đó hạn chế tác động của biến động tỷ giá tới biên lợi nhuận.

Thứ ba, tổng chi phí giao dịch là bao nhiêu? Bên cạnh tỷ giá, doanh nghiệp cần tính đến phí chuyển tiền, số lần chuyển đổi, thời gian xử lý và tác động của giao dịch đến dòng tiền.

Từ góc nhìn quản trị chi phí, Techcombank phát triển nhóm giải pháp cho doanh nghiệp XNK theo ba nhu cầu kết nối chặt chẽ với nhau: giao dịch ngoại tệ, thanh toán quốc tế và nguồn vốn phục vụ hoạt động kinh doanh.

Hiện ngân hàng hỗ trợ doanh nghiệp giao dịch trực tiếp nhiều loại ngoại tệ phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu như CNY, USD, EUR, AUD, CAD, GBP, HKD, JPY, CHF, KRW, NZD, SGD, THB… phù hợp với các nhu cầu thanh toán khác nhau.

Ngoài giao dịch tại quầy, doanh nghiệp có thể mua bán ngoại tệ trực tuyến trên Techcombank Business, qua đó chủ động hơn về thời điểm thực hiện và rút ngắn quá trình thanh toán quốc tế.

Techcombank cũng triển khai chương trình “Ngày vàng tỷ giá” vào ngày 10 hàng tháng, với mức ưu đãi lên tới 600 điểm đối với các giao dịch và khách hàng đáp ứng điều kiện.

Với doanh nghiệp thường xuyên giao thương với Trung Quốc, ngân hàng cung cấp giải pháp thanh toán biên mậu bằng CNY. Doanh nghiệp có thể chuyển và nhận CNY cho các giao dịch mua bán hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ qua các cửa khẩu biên giới Việt Nam – Trung Quốc, theo điều kiện và quy định hiện hành.

Khi phù hợp với hợp đồng và nhu cầu dòng tiền, thanh toán trực tiếp bằng CNY giúp giảm các bước chuyển đổi ngoại tệ trung gian. Theo chương trình hiện hành, doanh nghiệp đáp ứng điều kiện có thể được ưu đãi tỷ giá lên tới 45 điểm và miễn phí chuyển tiền quốc tế tại quầy đối với giao dịch CNY.

Ở nhu cầu vốn, Techcombank triển khai chương trình Lending IMEX dành cho doanh nghiệp XNK và SME thuộc một số lĩnh vực tạo động lực tăng trưởng. Chương trình áp dụng mức giảm lãi suất vay lên tới 1,5%, tổng hạn mức tín dụng tối đa 50 tỷ đồng, hạn mức vay tới 30 tỷ đồng và hạn mức không có tài sản bảo đảm lên tới 24 tỷ đồng, tùy điều kiện và kết quả thẩm định.

Ngân hàng cũng đang triển khai các gói tín dụng quy mô tới 10.000 tỷ đồng, với mức lãi suất ưu đãi thấp hơn 1-1,5% một năm so với lãi suất ngắn hạn thông thường của Techcombank từng thời kỳ.

Theo Techcombank, việc kết nối ngoại tệ, thanh toán quốc tế, ngân hàng số và tín dụng giúp doanh nghiệp xử lý các nhu cầu tài chính xuyên biên giới trên cùng một hành trình. Trong bối cảnh thương mại quốc tế nhiều biến động, khả năng kiểm soát tỷ giá, chi phí giao dịch và dòng tiền có thể tác động trực tiếp đến hiệu quả của từng đơn hàng.

Minh Ngọc