Thấy gì từ cuộc đua máy bay tỉ USD của hàng không Việt?

Đây là “bước ngoặt chiến lược thứ hai” của hàng không Việt, theo đánh giá của Cục trưởng Cục Hàng không Uông Việt Dũng.

Loạt hợp đồng máy bay 30 tỉ USD

Hãng hàng không quốc gia Vietnam Airlines đã ký kết mua 50 tàu bay thân hẹp Boeing 737-8 trị giá lên đến 8,1 tỉ USD tại Washington D.C (Mỹ).

Lãnh đạo hãng cũng làm việc với Boeing về kế hoạch tiếp theo đầu tư 30 tàu bay thân rộng trong thời gian tới, với tổng giá trị ước tính hơn 12 tỉ USD (theo giá công bố), nhằm phục vụ chiến lược phát triển mạng bay quốc tế.

Vietnam Airlines dự kiến sẽ tiếp nhận 50 chiếc Boeing 737-8 trong giai đoạn từ năm 2030 – 2032, nâng quy mô đội bay lên 151 chiếc vào năm 2030, trong đó ưu tiên phát triển đội tàu bay thân hẹp nhằm gia tăng tần suất, tính linh hoạt và tối ưu chi phí khai thác.

Tập đoàn Boeing và Sun PhuQuoc Airways (Sun Group) cũng đã ký hợp đồng mua 40 máy bay thân rộng Boeing 787-9 Dreamliner, tổng trị giá khoảng 22,5 tỉ USD. Đây là bước đi táo bạo của tân binh hàng không này khi mạnh tay mua đội hình rất lớn máy bay thân rộng phục vụ nhu cầu bay quốc tế tới các điểm du lịch lớn của hãng.

Tính chung tổng giá trị các hợp đồng hơn 30 tỉ USD với Boeing cho khoảng 90 tàu bay. 

Trong đó, Vietnam Airlines mua 50 Boeing 737-8. Sun PhuQuoc Airways mua 40 Boeing 787-9 Dreamliner và Vietjet có thỏa thuận tài chính mua 6 Boeing 737-8 trị giá khoảng 965 triệu USD.

Theo Cục trưởng Cục Hàng không Uông Việt Dũng, riêng các hợp đồng mua tàu bay Boeing của các hãng Việt Nam trong đợt này đạt trên 30 tỉ USD.

Bên cạnh đó, các hãng cũng mạnh tay ký hợp đồng lớn với hãng động cơ Pratt & Whitney (P&W), Vietjet Air ký hợp đồng cung cấp động cơ và dịch vụ bảo dưỡng cho 44 tàu bay A321neo/A321XLR với giá trị khoảng 5,4 tỉ USD.

Theo ông Uông Việt Dũng, các hợp đồng quy mô lớn với Boeing và Pratt & Whitney ký kết đầu năm 2026 không chỉ mang ý nghĩa thương mại đơn thuần, mà là bước ngoặt chiến lược đối với tiến trình phát triển của hàng không dân dụng Việt Nam trong ba trụ cột lớn: bền vững – an toàn – hội nhập quốc tế.

Chuẩn bị cho trục sân bay mới

Lãnh đạo Cục Hàng không đánh giá, cuộc đua sắm máy bay ở quy mô lớn tạo động lực tăng trưởng và tái cấu trúc đội bay; bảo đảm năng lực vận tải dài hạn, phù hợp quy hoạch.

Các đơn hàng Boeing (737-8, 787-9…) và động cơ P&W cho dòng A321neo/XLR giúp trẻ hóa đội bay, giảm tuổi trung bình, nâng cao hiệu suất khai thác. Phù hợp mục tiêu đạt 275 – 300 triệu hành khách/năm vào 2050 theo quy hoạch.

Đặc biệt, việc bổ sung lượng lớn máy bay sẽ tạo nền tảng để chuyển dịch trục khai thác Long Thành – Gia Bình – Chu Lai. Hình thành hệ sinh thái “Airport City – Logistics – Du lịch”.

Theo đó, các đơn hàng tàu bay thân rộng (B787) phục vụ trung chuyển quốc tế (hub) cũng như tăng tốc cho logistics hàng không và thương mại điện tử xuyên biên giới. Hỗ trợ mục tiêu tăng tỷ trọng vận tải hàng hóa trên 2 triệu tấn/năm vào 2030. Gắn hàng không với du lịch và chuỗi cung ứng.

Đáng chú ý, việc hiện đại hóa đội tàu bay nhờ những dòng máy bay thế hệ động cơ GEnx và P&W còn thúc đẩy phát triển bền vững (ESG – Net Zero 2050) nhờ giảm phát thải và tiêu thụ nhiên liệu.Tạo điều kiện triển khai thị trường carbon và SAF.

Nâng cao an toàn và năng lực giám sát nhà chức trách, chuẩn hóa theo ICAO Annex và USOAP. “Đây là đòn bẩy để hiện đại hóa toàn bộ hệ thống điều hành bay quốc gia”, ông Uông Việt Dũng chia sẻ.

Một yếu tố quan trọng khác trong tương lai nhờ các hợp đồng hàng chục tỉ USD này còn giúp nâng cao năng lực công nghiệp hàng không trong nước.

Lý do, các hợp đồng động cơ P&W kéo theo nhu cầu bảo dưỡng động cơ – MRO. Đào tạo kỹ sư, thợ máy đạt chuẩn EASA Part-145…

Ví von đây là “chuyến khởi hành may mắn của Hàng không Việt Nam”, lãnh đạo Cục Hàng không cũng kỳ vọng những bước khởi đầu này sẽ tạo ra 3 nền tảng căn bản cho 20 – 30 năm tới để hàng không Việt đột phá.