Lý do các đại gia dầu khí dè dặt quay lại Venezuela

Nguồn tin Reuters mới đây cho biết Chevron đang thảo luận với chính phủ Mỹ về việc mở rộng giấy phép hoạt động tại Venezuela, trong bối cảnh Washington và Caracas đàm phán về việc Venezuela giao 30-50 triệu thùng dầu cho Mỹ.

Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã thúc giục các hãng dầu nước này đầu tư vào ngành năng lượng Venezuela. Phát ngôn viên Nhà Trắng tuyên bố: “Tất cả công ty dầu khí của chúng tôi đều sẵn sàng và mong muốn đầu tư lớn vào Venezuela để tái thiết cơ sở hạ tầng dầu khí”.

Chevron là tập đoàn dầu khí lớn duy nhất của phương Tây duy trì hiện diện đáng kể tại Venezuela trong nhiều thập kỷ bất ổn. Theo giới phân tích, ông lớn này thuộc số ít công ty dầu khí Mỹ có đủ nguồn lực và trình độ để sản xuất tại đây. “Chevron có vị thế vượt trội hơn hẳn các công ty dầu khí của Mỹ”, Francisco Monaldi, chuyên gia chính sách năng lượng Mỹ Latinh tại Đại học Rice, nói.

Nhưng ngoài Chevron, các đại gia dầu khí (Big Oil) khác khá dè dặt trước lời kêu gọi quay lại đầu tư Venezuela của ông Trump vì nhiều lý do, từ giá dầu thấp đến tương lai chính trị chưa rõ ràng.

Giá dầu đã giảm 20% trong năm 2025, mức mạnh nhất kể từ năm 2020, hiện giao dịch quanh mức 60 USD mỗi thùng. Trong khi đó, để các Big Oil có thể khai thác và sản xuất, cần chi tiêu đến hàng chục tỷ USD.

Theo tính toán của công ty tư vấn Rystad Energy, để duy trì sản lượng ở mức 1,1 triệu thùng mỗi ngày, cần khoảng 53 tỷ USD đầu tư vào Venezuela trong 15 năm. Còn muốn quay lại thời hoàng kim cuối những năm 1990 với 3 triệu thùng mỗi ngày, tổng chi tiêu vốn cho dầu khí lên đến 183 tỷ USD đến năm 2040.

Lợi nhuận mỏng trong khi đầu tư quá cao khiến các CEO ngành dầu khí và cổ đông ngại ngần mạo hiểm với các dự án rủi ro. “Ý tưởng cho rằng ngành công nghiệp dầu khí Venezuela sẽ khởi động lại chỉ sau một đêm là không thực tế. Mọi thứ còn quá sớm”, Doug Leggate, Giám đốc điều hành mảng dầu khí tích hợp, lọc dầu, thăm dò & khai thác của Wolfe Research, nhận định.

Có khả năng chính quyền Mỹ sẽ hỗ trợ nhà đầu tư bằng các chính sách khuyến khích như đảm bảo tài chính, tài trợ lãi suất thấp, hoàn trả hoặc các ưu đãi khác. Ông Trump đã gợi mở một số hình thức như hoàn chi phí cho nhà đầu tư.

Dan Pickering, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc đầu tư Pickering Energy Partners, cho rằng các cơ chế hỗ trợ và đảm bảo của chính phủ Mỹ rất quan trọng. “Điều đó có thể đẩy nhanh tiến độ nhưng không rõ liệu chúng có được đưa ra hay không”, ông bình luận.

Lý do khác là tình hình thực tế chính trị và an ninh vẫn bất ổn. Một nguồn tin nói với CNN rằng “mong muốn của tổng thống khác với mong muốn của ngành”. “Sự hứng thú nhảy vào Venezuela bây giờ khá thấp. Chúng ta không biết chính phủ ở đó sẽ thế nào”, nguồn tin bình luận.

Venezuela có trữ lượng dầu mỏ lớn nhất thế giới, với 303 tỷ thùng, tương đương 17% toàn cầu, theo OPEC. Tuy nhiên, khi các công ty dầu khí quyết định đầu tư vào các dự án khoan dầu ở những vùng xa xôi, họ cần an tâm về môi trường hoạt động trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ tới.

“Chỉ vì có trữ lượng dầu mỏ – thậm chí là lớn nhất thế giới – không có nghĩa là bạn nhất thiết sẽ sản xuất được ở đó. Nó không giống như việc mở một cửa hàng bán đồ ăn lưu động”, một nguồn tin bình luận.

Ngoài ra, các Big Oil từng hoạt động ở Venezuela cũng dè chừng vì quá khứ tổn thất bởi chính sách quốc hữu hóa. ExxonMobil và ConocoPhillips từng bị quốc hữu hóa tài sản dầu khí giai đoạn 2006 – 2007. Đến nay, ConocoPhillips vẫn đang cố gắng thu hồi khoảng 12 tỷ USD từ vụ này, trong khi ExxonMobil tìm cách lấy lại gần 2 tỷ USD, theo Reuters.

“Exxon sẽ nhớ những gì đã xảy ra với họ ở đó. Ít nhất cần hoàn lại một phần nhưng hiện không có đủ tiền để trả”, Ryan Kellogg, Hiệu phó Trường Chính sách công Harris, Đại học Chicago, nói. Luisa Palacios, CEO Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu, Đại học Columbia, lưu ý “Venezuela là quốc gia chứng kiến nhiều vụ quốc hữu hóa nhất, nghĩa là phí bảo hiểm rủi ro ban đầu ở đó rất cao”.

Theo các chuyên gia, thị trường dầu mỏ ngày nay rất khác so với thời điểm các công ty nước ngoài tìm cách đầu tư vào Venezuela hàng thập kỷ trước. Giờ bản thân Mỹ đã là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Các láng giềng như Guyana, Argentina cũng đã trở thành những nhà sản xuất quan trọng.

Trong khi, bà Luisa Palacios cho rằng Venezuela có chế độ thuế rất bất lợi cho nhà đầu tư ngoại. Thay vì mạo hiểm lần nữa, Big Oil có những lựa chọn khác. Exxon đang tập trung phát triển các mỏ dầu lớn ở Guyana. “Venezuela không phải là lựa chọn duy nhất, thậm chí không phải ở toàn bộ khu vực Mỹ Latinh”, bà nói.

Phiên An (theo Reuters, CNN)