Hộ kinh doanh lo bị truy thu thuế khoán, Cục Thuế nói gì?

Tại hội thảo “Giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng, an tâm tuân thủ, phát triển bền vững” do Cổng thông tin điện tử Chính phủ và Cục Thuế (Bộ Tài chính) đồng chủ trì, phối hợp Công ty cổ phần công nghệ Sapo tổ chức chiều nay 12.3, vấn đề hộ kinh doanh có bị sử dụng doanh thu kê khai năm 2026 để truy thu thuế khoán các năm trước hay không nhận được khá nhiều sự quan tâm.

Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam Nguyễn Thị Cúc cho biết, rất nhiều hộ kinh doanh bày tỏ lo lắng này với bà, dù đến nay đã có nghị định, thông tư hướng dẫn và cơ quan thuế từng trả lời nhiều lần.

“Một trường hợp hộ kinh doanh tại Hưng Yên chia sẻ, doanh thu năm thực tế của họ là 80 tỉ đồng, nhưng lại chỉ khai thuế 3 tỉ đồng. Hiện nay, họ không muốn trốn thuế, muốn khai đúng doanh thu thực tế, song lại sợ cơ quan thuế sẽ căn cứ doanh thu thực để tiến hành truy thu thuế các năm trước, có thể lên tới 5 – 7 năm trước.

Nếu nỗi sợ đó vẫn tồn tại, họ sẽ chỉ kê khai doanh thu tăng nhẹ lên 7 tỉ đồng hoặc 10 tỉ đồng, chứ không dám khai đúng. Như vậy, tình trạng giấu doanh thu sẽ tiếp tục tồn tại”, bà Cúc nhấn mạnh.

Không dùng doanh thu 2026 để truy thu thuế khoán

Làm rõ vấn đề này, Phó cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, theo quy định tại Nghị định số 68/2026/NĐ-CP về chính sách thuế và quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh (có hiệu lực từ ngày 5.3), doanh thu hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không được dùng làm căn cứ để xử lý lại thuế khoán năm 2025.

“Dù hộ kinh doanh có kê khai thuế bao nhiêu thì cũng không dùng làm cơ sở để điều chỉnh lại, truy thu thuế khoán năm 2025”, ông Sơn nói.

Trước đó, trong công điện chỉ đạo cơ quan thuế địa phương chuẩn bị các điều kiện để đảm bảo thi hành Nghị định 68/2026/NĐ-CP cách đây vài ngày, Cục Thuế đã khẳng định: cơ quan thuế không sử dụng doanh thu khai thuế năm 2026 để xác định lại nghĩa vụ thuế các năm trước.

Cạnh đó, không xử phạt vi phạm hành chính đối với các nghĩa vụ thuế đã thực hiện theo phương pháp khoán, trừ trường hợp cơ quan thuế, cơ quan nhà nước có thẩm quyền phát hiện hộ kinh doanh có hành vi che giấu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.

Theo ông Sơn, thực tiễn vẫn xảy ra việc truy thu thuế đối với một số hộ kinh doanh. Ví dụ như các vụ án liên quan tới Mailisa hay Hoàng Hường thời gian qua, trong hệ thống của họ đều có hộ kinh doanh và đều bị tiến hành truy thu thuế khoán. Truy thu đến từ việc họ trốn tránh nghĩa vụ thuế từ trước đó.

Trước đây, lẽ ra khi doanh thu thực tế phát sinh cao hơn 50% so với mức doanh thu khoán (ví dụ, mức khoán đang là 5 tỉ đồng/năm, song doanh thu thực tế lên tới 20 – 30 tỉ đồng/năm), hộ kinh doanh phải gửi tờ khai đến cơ quan thuế để điều chỉnh lại, nhưng họ không thực hiện. Điều đó dẫn đến tình trạng, khi các cơ quan chức năng khác và cơ quan thuế phát hiện sẽ tiến hành truy thu thuế.

“Tất cả những vướng mắc tương tự, ngành thuế đã yêu cầu cán bộ công chức kịp thời nắm bắt và giải thích, hướng dẫn cho hộ kinh doanh”, ông Sơn khẳng định.

Bà Nguyễn Thị Cúc cho rằng, trong vấn đề này cần có cách tiếp cận linh hoạt. Cơ quan thuế nói không truy thu, trừ trường hợp gian lận, trốn thuế, song khái niệm này khi áp dụng giữa các cơ quan khác nhau lại có thể khác nhau.

“Cần có hướng dẫn thống nhất, có thể dưới dạng thông tư liên bộ để xác định rõ trường hợp nào được miễn truy thu, trường hợp nào phải xử lý. Có như vậy, các hộ kinh doanh mới yên tâm”, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam đề nghị.