Cơ quan thuế truy ra doanh thu thật thế nào?

Dù kinh doanh online thu về hàng chục tỷ đồng, một hộ kinh doanh tại Hà Tĩnh vẫn kê khai thuế theo phương thức khoán, không phản ánh đúng thực tế. Tuy nhiên, thông qua việc rà soát dữ liệu giao dịch, cơ quan chức năng đã xác định được toàn bộ doanh thu và số thuế bị thất thu.

“Né” thuế bằng thuế khoán

Cụ thể, sáng 20/3, Tòa án nhân dân khu vực 4 (Hà Tĩnh) mở phiên xét xử sơ thẩm đối với bị cáo Phạm Thị Thỏa (sinh năm 1993, trú tại xã Hương Khê) về tội “Trốn thuế” theo Điều 200 Bộ luật Hình sự. Đây được xem là một trường hợp điển hình trong quá trình tăng cường quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh thương mại điện tử.

Theo hồ sơ vụ án, từ năm 2020, bị cáo bắt đầu bán lẻ quần áo, phụ kiện như đồng hồ, túi xách, giày dép thông qua tài khoản Facebook “Thỏa Phạm”, đồng thời đăng ký hộ kinh doanh cá thể tại địa chỉ số 141 đường Phan Đình Phùng, xã Hương Khê.

Quá trình xác minh cho thấy, hoạt động kinh doanh chủ yếu thực hiện qua hình thức giao hàng thu tiền (COD), thông qua các đơn vị vận chuyển như J&T Express, Viettel Post và Bưu điện Việt Nam. Dữ liệu thu thập từ các đơn vị này thể hiện, trong giai đoạn từ tháng 1/2020 đến tháng 5/2024, tổng số tiền thu hộ mà bị cáo nhận được lên tới gần 45 tỷ đồng.

Tuy nhiên, thay vì kê khai theo doanh thu thực tế, bị cáo lại áp dụng hình thức thuế khoán dành cho hộ kinh doanh và kê khai không đầy đủ số liệu bán hàng nhằm giảm nghĩa vụ thuế.

Kết luận giám định tư pháp về thuế của cơ quan thuế tỉnh Hà Tĩnh (ngày 2/2/2026) xác định, tổng số tiền trốn thuế hơn 668 triệu đồng, trong đó thuế giá trị gia tăng hơn 445 triệu đồng và thuế thu nhập cá nhân hơn 222 triệu đồng.

Hội đồng xét xử tuyên phạt bị cáo 12 tháng tù treo, đồng thời buộc nộp lại toàn bộ số tiền trốn thuế.

Trường hợp nào bị truy thu thuế khi chuyển từ thuế khoán sang kê khai?

Năm 2026 chính thức xóa bỏ hình thức thuế khoán, chuyển sang kê khai. Cục Thuế khẳng định doanh thu hộ kinh doanh kê khai trong năm 2026 không phải là căn cứ để cơ quan thuế truy thu lại thời kỳ thuế khoán của năm 2025.

Tuy nhiên, tại hội thảo về giải pháp giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng và tuân thủ pháp luật, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế cho biết thực tế vẫn có những trường hợp hộ kinh doanh bị truy thu thuế.

Các trường hợp này không phải do việc kê khai doanh thu trong năm 2026, mà xuất phát từ việc không kê khai đúng doanh thu trong các năm trước đó, ví dụ như vụ việc Mailisa hay Hoàng Hường.

“Có những hộ kinh doanh đang được khoán doanh thu ở mức khoảng 5 tỷ đồng nhưng thực tế doanh thu có thể lên tới hàng chục tỷ đồng, thậm chí 20–30 tỷ đồng. Theo quy định, nếu doanh thu thực tế tăng trên 50% so với mức khoán thì hộ kinh doanh phải đến cơ quan thuế để gửi tờ khai điều chỉnh. Tuy nhiên, có những trường hợp đã không thực hiện việc này”, ông Sơn nhấn mạnh.

Khi cơ quan thuế và các cơ quan chức năng phát hiện việc khai không đúng doanh thu hoặc che giấu doanh thu từ trước, việc truy thu thuế sẽ được thực hiện theo quy định. Trong một số trường hợp nghiêm trọng, hành vi này còn có thể bị xử lý hình sự về tội trốn thuế.

Phan Trang