(KTVN 262) Trước thực tiễn chuyển đổi sang giao thông điện hóa tại Việt Nam và định hướng phát triển đô thị xanh, bền vững, số lượng xe cơ giới và các phương tiện sử dụng năng lượng sạch tại các đô thị lớn đang gia tăng nhanh chóng. Tuy nhiên, tốc độ phát triển này hiện vượt đáng kể so với khả năng thích ứng của hệ thống hạ tầng kỹ thuật và công tác quản lý đô thị, đặt ra yêu cầu cấp thiết về sự đồng bộ giữa phát triển phương tiện giao thông với tổ chức không gian đô thị.
Trong bối cảnh đó, các yếu tố như: quy hoạch, thiết kế đô thị, tiêu chuẩn kỹ thuật, quản lý vận hành và phòng chống cháy nổ giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc xây dựng đô thị an toàn, hiện đại, bền vững và thích ứng với những thay đổi nhanh chóng của công nghệ cũng như nhu cầu xã hội. Xa hơn, đây còn là vấn đề liên quan đến định hướng tổ chức không gian đô thị và công trình trong quá trình cải tạo, chỉnh trang và phát triển mới.
Chuyển đổi năng lượng xanh là một trong những nhiệm vụ trọng tâm và cấp thiết nhằm thực hiện mục tiêu tăng trưởng xanh, đồng thời cụ thể hóa các cam kết của Việt Nam tại COP26. Đây không chỉ là yêu cầu tất yếu trong ứng phó với biến đổi khí hậu mà còn mở ra cơ hội để ngành giao thông vận tải phát triển đồng bộ theo hướng hiện đại, bền vững, từng bước tiệm cận trình độ và xu thế phát triển tiên tiến của thế giới.
Ngày 22/7/2022, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 876/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hành động về chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí carbon và khí metan của ngành giao thông vận tải. Theo đó, mục tiêu đến năm 2030 là nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, thúc đẩy chuyển đổi sang sử dụng điện và năng lượng xanh đối với các lĩnh vực giao thông vận tải đã sẵn sàng về công nghệ, thể chế và nguồn lực; qua đó thực hiện các cam kết trong đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) và mục tiêu giảm phát thải khí metan của Việt Nam. Định hướng đến năm 2050 là phát triển hợp lý các phương thức vận tải, đẩy mạnh chuyển đổi toàn diện phương tiện, trang thiết bị và hạ tầng giao thông sang sử dụng điện, năng lượng xanh, hướng tới mục tiêu phát thải ròng khí nhà kính bằng “0”.
Bên cạnh đó, Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 cũng xác định rõ định hướng phát triển đất nước theo mô hình kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn; ưu tiên phát triển hạ tầng xanh, đô thị xanh, công trình xanh, đồng thời khuyến khích sử dụng vật liệu xanh, vật liệu tái chế, vật liệu tiết kiệm năng lượng và giảm phát thải.
Vai trò chủ động của chính quyền địa phương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong quá trình này. Đồng thời, việc nghiên cứu, bổ sung và triển khai các giải pháp ngắn hạn, trung hạn và dài hạn nhằm phát triển hạ tầng giao thông tĩnh cần được thực hiện đồng bộ, phù hợp với chương trình, kế hoạch của Nhà nước cũng như đáp ứng nhu cầu phát triển ngày càng gia tăng của các phương tiện sử dụng năng lượng sạch – xu hướng tất yếu trong tiến trình phát triển đô thị hiện đại và bền vững hiện nay.
Có thể xem Viện Kiến trúc Quốc gia và Tạp chí Kiến trúc Việt Nam đặt ra Chủ đề và Hội thảo là một bước khởi đầu quan trọng để tiếp tục hướng tới các chương trình nghiên cứu và hành động cụ thể một cách đồng bộ trong thời gian tới. Đó là quá trình nghiên cứu từ nhiều góc độ khác nhau, từ tổ chức không gian đô thị, công trình và phát triển hạ tầng giao thông tĩnh; đến việc chuyển hóa các kết quả nghiên cứu, các nhận thức và kinh nghiệm thực tiễn thành hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, hướng dẫn kỹ thuật cụ thể và khả thi. Đồng thời, cần quan tâm đến việc lựa chọn công nghệ phù hợp, xây dựng quy trình vận hành và sử dụng đồng bộ, an toàn, hiệu quả.
Để thực hiện được các mục tiêu đó, cần có cách tiếp cận tổng thể và đồng bộ hơn, trong đó các yếu tố như quy hoạch, thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật và quản lý vận hành phải được xem xét trong mối liên kết chặt chẽ, không thể tách rời./.
Ông Nguyễn Hữu Tiến – Phó Vụ trưởng vụ Khoa học công nghệ, môi trường và Vật liệu xây dựng, Bộ Xây dựng