Giữa tháng 4, cánh đồng dưa hấu ở xã Nam Trạch (Quảng Trị) xanh mướt, trái chín ken đặc nhưng không khí thu hoạch lại trầm lắng. Dưa chín rộ nhưng khó tiêu thụ, nhiều ruộng vẫn “án binh bất động” vì giá quá thấp.
Ông Hoàng Văn Hiền, người có hơn 20 năm trồng dưa, cho biết năm nay ông thuê 2 ha đất, dựng lều bám ruộng suốt vụ để chăm sóc giống dưa Apolo 66. Thời tiết thuận lợi giúp dưa đạt năng suất cao, nhưng đầu ra lại là bài toán nan giải.
Dưa hấu ở xã Nam Trạch đã vào mùa thu hoạch
“Chúng tôi đã liên hệ nhiều thương lái nhưng chưa tìm được mối tiêu thụ. Nếu kéo dài, buộc phải bán lẻ để tránh dưa hỏng, nhưng giá hiện chưa tới 3.000 đồng/kg, rất lo”, ông Hiền nói.
Tình cảnh tương tự, ông Phạm Văn Sáu có 1,7 ha dưa, sản lượng gần 40 tấn. Tổng chi phí đầu tư hơn 170 triệu đồng, chưa kể công lao động. Với mức giá hiện tại, doanh thu chỉ khoảng 120 triệu đồng, chưa đủ bù chi phí.
Người dân Nam Trạch thu hoạch dưa
Để kịp thu hoạch, gia đình ông Sáu phải thuê gần 30 nhân công, mỗi giờ 40.000 đồng. “Càng thu hoạch càng thấy lỗ”, ông Sáu ngán ngẩm.
Nhiều nông dân tại Nam Trạch và các vùng trồng dưa khác cũng đang đối diện tình cảnh dưa chín nhanh, tiêu thụ chậm, buộc phải thuê thêm người thu hoạch “chạy đua” với thời tiết, trong khi sức mua thị trường yếu.
Nam Trạch được xem là “thủ phủ” dưa hấu của Quảng Trị với gần 300 ha, khoảng 170 hộ trồng. Năm nay năng suất đạt 12 đến 16 tấn/ha, nhưng giá thu mua chỉ quanh mức 3.000 đồng/kg khiến nhiều hộ rơi vào cảnh thu không bù chi.
Thương lái chỉ thu mua dưa Nam Trạch với giá khoảng 3.000 đồng/kg
Trước tình hình này, lực lượng Đoàn thanh niên, Hội nông dân địa phương đã vào cuộc hỗ trợ tiêu thụ. Các điểm bán dưa được mở, hoạt động quảng bá trên mạng xã hội được đẩy mạnh nhằm tìm đầu ra cho nông sản.
Anh Bùi Quang Dũng, Bí thư Đoàn thôn Đông Thành (xã Nam Trạch), cho biết đoàn viên, thanh niên đang hỗ trợ thu hoạch, vận chuyển và kết nối tiêu thụ qua các kênh online. “Mong giúp bà con bán nhanh nhất có thể để giảm thiệt hại”, anh nói.
Theo một thương lái địa phương, nguyên nhân chính khiến giá dưa giảm sâu là do trùng thời điểm thu hoạch với nhiều tỉnh, thành như Gia Lai, Quảng Ngãi, Đà Nẵng. Trong khi đó, thị trường tiêu thụ chủ yếu vẫn là nội địa, chưa có kênh xuất khẩu ổn định nên cung vượt cầu.
Thực tế, bài toán “được mùa, mất giá” không mới nhưng vẫn chưa có lời giải căn cơ. Sản xuất còn manh mún, thiếu liên kết chuỗi khiến nông dân phụ thuộc vào thương lái, dễ rơi vào thế bị động khi thị trường biến động.
Đoàn thanh niên địa phương hỗ trợ “giải cứu” dưa cho bà con nông dân
Ông Lê Đình San, Chủ tịch Hội Nông dân xã Nam Trạch, cho biết địa phương đang đẩy mạnh kết nối tiêu thụ qua nền tảng số, sàn thương mại điện tử và các kênh phân phối trong, ngoài tỉnh. Về lâu dài, sẽ vận động người dân tham gia liên kết sản xuất theo chuỗi, xây dựng thương hiệu dưa hấu địa phương để ổn định đầu ra.
Trong lúc chờ những giải pháp bền vững, người trồng dưa vẫn đang “gồng mình” giữa mùa thu hoạch, với nỗi lo quen thuộc: được mùa nhưng chưa chắc có lãi.