Chiều 3.9 tại TP.HCM, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) và TikTok Shop công bố sáng kiến “Beyond Vietnam – Hàng Việt Cất Cánh”, với sự đồng hành của Vụ Phát triển thị trường nước ngoài nhằm hỗ trợ doanh nghiệp Việt xuất khẩu qua thương mại điện tử. Giai đoạn đầu, chương trình tập trung vào Mỹ và Trung Quốc, trước khi mở rộng sang một số thị trường châu Á – Thái Bình Dương.
Ông Nguyễn Lâm Thanh, đại diện TikTok Việt Nam cho rằng dư địa cho hàng Việt qua thương mại điện tử xuyên biên giới còn rất lớn. Quy mô thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 mới hơn 30 tỉ USD và năm 2026 dự kiến vẫn dưới 40 tỉ USD, trong khi Mỹ và Trung Quốc có quy mô lớn hơn nhiều lần. Bên cạnh xuất khẩu truyền thống, doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng quốc tế qua video ngắn, livestream và mạng lưới nhà sáng tạo nội dung, từ đó đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.
Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số phát biểu tại sự kiện
Bà Lê Hoàng Oanh, Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, nhận định công nghệ đang thu hẹp khoảng cách giữa người bán và người mua toàn cầu. Một sản phẩm từ làng nghề, hợp tác xã hay doanh nghiệp nhỏ tại Việt Nam có thể tiếp cận trực tiếp khách hàng nước ngoài chỉ từ một video ngắn hoặc phiên livestream.
Mô hình “thương mại khám phá” phù hợp với hàng Việt bởi nhiều sản phẩm gắn với câu chuyện về nguồn gốc, làng nghề, văn hóa và con người. Tuy nhiên, công nghệ chỉ giúp sản phẩm đi nhanh, còn muốn đi xa phải dựa vào chất lượng. “Dù là thương mại điện tử hay thương mại khám phá, chất lượng hàng hóa vẫn là yếu tố cốt lõi. Muốn đi bền vững và chắc chắn thì chất lượng phải được đặt lên hàng đầu”, bà Oanh nhấn mạnh. Doanh nghiệp cũng cần nâng cao năng lực số, hoàn thiện sản phẩm, quy trình vận hành và thương hiệu trước khi đi ra thị trường quốc tế.
Theo kế hoạch, năm 2026 chương trình đặt mục tiêu đào tạo khoảng 500 doanh nghiệp về xuất khẩu số, tư vấn 1:1 cho 50 doanh nghiệp và hỗ trợ tối thiểu 10 doanh nghiệp đạt 1.000 đơn hàng đầu tiên tại thị trường quốc tế. Đến năm 2028, quy mô đào tạo dự kiến tăng lên 2.000 doanh nghiệp.
Trả lời PV Thanh Niên, bà Trần Thị Đan Thanh, Tổng giám đốc Công ty MVOT, Trưởng ban Chủ nhiệm CLB KOL, KOC Việt Nam, cho rằng Mỹ và Trung Quốc có tiềm năng lớn nhưng mức độ cạnh tranh rất cao. Doanh nghiệp muốn thâm nhập phải có chiến lược bài bản, kiểm soát chi phí và triển khai từng bước từ thử nghiệm đến mở rộng quy mô. “Chúng ta không nên chỉ mang những sản phẩm mình đang có ra bán, mà phải xác định thị trường đang cần sản phẩm gì”, bà Thanh nói.
Thị trường Mỹ vẫn còn dư địa lớn cho hàng Việt, khi Việt Nam mới chiếm khoảng 5% tổng thị phần nhập khẩu của nước này
Doanh nghiệp phải nghiên cứu nhu cầu từng thị trường, đồng thời bảo đảm chuỗi cung ứng, logistics, thủ tục pháp lý và chất lượng ổn định qua từng lô hàng. Nếu không duy trì được chất lượng, doanh nghiệp rất dễ đánh mất niềm tin của khách hàng quốc tế. KOL, KOC và nhà sáng tạo nội dung bản địa cũng có thể giúp kể câu chuyện sản phẩm phù hợp hơn với từng thị trường. Bà Thanh dẫn ví dụ sầu riêng Việt Nam được tiêu thụ nhiều tại Trung Quốc nhưng mức độ nhận diện vẫn chưa tương xứng với sầu riêng Thái Lan. Hiện một số mặt hàng như sầu riêng, cá basa, thủy hải sản sấy, hạt điều… đang được thử nghiệm tiếp cận thị trường theo mô hình này.
Một trường hợp được chương trình giới thiệu là VIFON. Doanh nghiệp này đã có khoảng 30 năm hiện diện tại Mỹ qua các kênh phân phối truyền thống và bắt đầu vận hành gian hàng trên TikTok Shop từ tháng 5.2026. Theo doanh nghiệp, doanh số khởi đầu trên nền tảng cao gấp khoảng 3 – 4 lần một số kênh thương mại điện tử khác mà VIFON đang đồng thời thử nghiệm tại Mỹ.